Werf 9. Dekoloniseren - ngo-federatie

Menu

Werf 9. Dekoloniseren

Profile picture for user sarah.arras@ngo-federatie.be
Contactpersoon: Arras Sarah
Gepubliceerd op: 09 Oct 2019
Gewijzigd op: 12 Jan 2021
Onze ondersteuning Belgische ngo's in 2030

De Belgische ministerpost voor ontwikkelingssamenwerking was tot 1961 de ministerpost voor Koloniën. Een feit dat toont hoe verweven onze sector is met onze koloniale geschiedenis. Oude machtsstructuren en het idee van witte superioriteit leven nog steeds verder in onze huidige samenleving. Beide zijn een belangrijke motor van structureel én dagelijks racisme.

Hoog tijd om als sector te erkennen dat bepaalde koloniale machtsverhoudingen vandaag nog aanwezig zijn in onze werking, én er iets aan te doen. Met de leden van de werf dekolonisering kwamen we in 2020 geregeld (online) samen om uit te wisselen en na te denken over hoe we verandering in de sector kunnen stimuleren. Onderaan deze pagina vind je welke leden van ngo-federatie mee bouwen aan deze werf. Ook Hand in Hand tegen racisme vzw, lid van 11.11.11, werkt mee.

Inspiratiesessie met Nadia Nsayi

Moeten we ‘ontwikkelingssamenwerking’ vervangen door ‘internationale samenwerking’? Welk beeld creëren wij van zwarte mensen via onze campagnes? Hoe paternalistisch is werken met expats? Hoe zorgen we voor gelijkwaardige en evenwichtige partnerrelaties? En, op kleinere schaal: hoe betrekken we de diaspora meer in onze fondsenwerving?

Kortom, hoe gaan wij als ngo’s voor ontwikkelingssamenwerking om met onze koloniale erfenis?

 

Deze relevante vragen waren eye openers op de inspiratiesessie ‘Dekoloniseren’, waarmee 11.11.11. en ngo-federatie de gelijknamige werf aftrapten op 13 februari. Nadia Nsayi (Curator Beeldvorming – MAS) daagde ons uit om met een dekoloniale bril te kijken naar ons eigen werk en de toekomst van ontwikkelingssamenwerking. We geven hieronder een aantal belangrijke punten en denkpistes mee uit haar presentatie.

Kolonisatie als een onrechtvaardig systeem

De eerste stap in dekoloniseren is voldoende stilstaan bij het eigen koloniaal verleden. De kolonisatie was een onrechtvaardig systeem, gebaseerd op:

  • Imperialisme: uitbreiding van territorium en invloedssfeer
  • Kapitalisme: geen liefdadigheidsproject, maar uitbuiting van koloniale gebieden ten voordele van de industriële revolutie hier (grondstoffen, afzetmarkten en menselijk kapitaal)
  • Racisme: racistische theorieën en propaganda als legitimatie voor uitbuiting
  • Paternalisme: het idee van de helpende witte man en zwarten als ‘kinderen’ die opgevoed en ontwikkeld moeten worden (rol van missionarissen)
  • Terrorisme: fysiek en psychologisch geweld om het koloniaal project te doen aanvaarden (er was wel degelijk veel verzet tegen de kolonisator)

Wat is dekolonisatie?

Dekoloniseren begint bij het expliciet veroordelen van de kolonisatie als een onrechtvaardig systeem van uitbuiting. We relativeren nog te veel door te verwijzen naar de bouw van scholen, wegen of ziekenhuizen. De motivatie achter die investeringen was echter niet (alleen) liefdadigheid, maar vooral eigenbelang, bv. rijkdommen transporteren of werkkrachten gezond houden. Dekoloniseren is ook het idee van witte superioriteit en zwarte inferioriteit expliciet verwerpen. Dit lijkt misschien vanzelfsprekend, maar die opdeling leeft vaak nog onbewust. Dekoloniseren gaat ook over het bestrijden van ongelijke machtsverhoudingen vandaag en streven naar gelijkwaardig burgerschap in een inclusieve diverse samenleving.

Welke opdracht hebben wij als ngo's?

  • Bewustzijn en erkenning van de eigen koloniale erfenis: dekolonisering van de geesten
  • Correcte beeldvorming en communicatie: welk beeld creëren wij van zwarte mensen?
  • Partnerwerking kritisch bekijken: in welke mate is er oprechte dialoog? Hoe worden partners betrokken bij beslissingen en het uitwerken van campagnes hier?
  • Personeelsbeleid gericht op diversiteit: niet alleen meer kleur, maar vooral verschillende invalshoeken binnenhalen
  • Fondsenwerving met aandacht voor de diaspora
  • Nieuw netwerk uitbouwen: het ‘Zuiden’ zit hier in steden als Brussel of Antwerpen
  • Kritisch zijn voor je eigen werking en de dialoog aangaan met veel empathie
If you're not uncomfortable, you're not listening.
No White Saviors

Dekolonisering en ontwikkelingssamenwerking

Om tot een gemeenschappelijk begrip te komen van wat dekoloniseren voor onze sector concreet kan betekenen, bestelden we vanuit de toekomstwerf een academisch onderzoek op basis van interviews met respondenten van binnen en buiten de sector. Op 9 oktober organiseerden we een online lunchsessie waarin onderzoekers Dr. Eva Willems en Dr. Tomas van Acker toelichting gaven bij het finaal rapport 'Implicaties van dekolonisering voor de Vlaamse sector van ontwikkelingssamenwerking'. Je kan het rapport en de presentatie van de onderzoekers hieronder downloaden.

We zetten een paar belangrijke aanbevelingen op een rij:

  • Werken aan een faciliterende omgeving waarin collega’s kunnen worden uitgedaagd om na te denken over wat dekoloniseren betekent voor de eigen structuren en werking.
  • Verder dekoloniseren van de beeldvorming en taal waarmee de sector het publiek bespeelt. Dit zou, gezien het feit dat dit in de meeste organisaties al besproken wordt en in sommige gevallen ook al anders wordt aangepakt, één van de gemakkelijkst haalbare eerste stappen kunnen zijn die desalniettemin een grote impact kan hebben op langere termijn.
  • Een actieve bondgenoot worden in de strijd tegen structureel racisme in onze eigen samenleving.
  • Een doortastend diversiteitsbeleid voeren binnen de eigen organisaties, ook op vlak van leidinggevende posities en bestuursorganen. De doelstelling mag niet zijn om meer verscheidenheid in kleur als uithangbord te gebruiken, maar wel om te garanderen dat ook niet-witte ideeën en perspectieven op alle niveaus ingang krijgen.
  • Investeren in contacten en allianties met diaspora-bewegingen, maar ook ruimte maken voor structurele betrokkenheid van diaspora in de eigen organen, met als doel zich te laten bevragen, te luisteren en te leren.
  • Een beter begrip krijgen van hoe het idee en de praktijk van ontwikkeling op zich sterk gelinkt zijn aan het koloniale project, alsook van het eurocentrisme van de waardekaders waarmee wordt gewerkt. Tegelijkertijd meer openheid aan de dag leggen voor alternatieve paradigma’s en perspectieven uit partnerlanden m.b.t. de strijd voor lokale en globale sociale rechtvaardigheid. Die perspectieven en waardekaders uit partnerlanden vervolgens ook integreren in het beleidswerk in België.
  • Gelinkt hieraan: onderzoeken op welke manier een evolutie van ontwikkeling en hulp naar internationale solidariteit kan worden vormgegeven via globale samenwerking, en welke rol sociale bewegingen in zo’n proces spelen.
  • Er lijkt een draagvlak en groeiend momentum te zijn, ook internationaal, voor andere financieringsmodellen en samenwerkingsmodaliteiten. Dit aspect van dekolonisering, dat raakt aan de eigen machtspositie in de hulpindustrie en aan gevestigde belangen binnen de sector, is waarschijnlijk de grootste uitdaging om sectorbreed en eensgezind aan te pakken. Toch is het mogelijk om deze discussie in openheid, en vooral met actieve betrokkenheid van partnerlanden, te voeren.

Download het rapport en de presentatie

Implicaties van dekolonisering voor de Vlaamse sector van ontwikkelingssamenwerking - Studie UGent
22 Oct 2020 nl TAGS: Toekomsttraject 2030
Implicaties van dekolonisering voor de Vlaamse sector van ontwikkelingssamenwerking - presentatie
Werf 9. Dekoloniseren
22 Oct 2020 nl TAGS: Toekomsttraject 2030

Doe mee!

Afgelopen jaar focuste de werf vooral op onderlinge uitwisseling en expertise uitbouwen. In 2021 willen we nog meer inzetten op bewustwording en de discussie stimuleren in de hele sector. De weg is lang, maar we zien dat heel wat ngo’s stappen vooruit willen zetten en daarom investeren in grondige interne reflectieprocessen.

Wil jij in 2021 ook aan de slag met dekoloniseren binnen jouw organisatie? Weet je niet waar te beginnen of zoek je een klankbordgroep voor je ideeën? Zoek je een facilitator voor een (online) brainstorm met collega’s over wat dekoloniseren voor jouw organisatie betekent? Contacteer Sarah en we bekijken samen welke ondersteuning we vanuit de werf kunnen bieden!

Website by MINSKY